شمش طلا چیست و چه انواعی دارد؟
· ۹ دقیقه مطالعه
فهرست مطالب (۲۴ بخش)
- شمش طلا چیست؟
- تفاوت شمش با طلای زینتی
- روی شمش چه مشخصاتی نوشته می‌شود؟
- انواع شمش طلا از نظر عیار
- شمش ۲۴ عیار (۹۹۵ و ۹۹۹٫۹)
- طلای آب‌شده و تفاوت آن با شمش استاندارد
- انواع شمش طلا از نظر روش ساخت
- شمش ریختگی
- شمش پرسی (ضرب‌شده)
- انواع شمش طلا از نظر وزن
- شمش‌های گرمی و کوچک
- شمش‌های کیلویی و شمش‌های بزرگ بین‌المللی
- گواهی، بسته‌بندی و اصالت شمش
- استانداردهای بین‌المللی مثل LBMA
- کارت شمش و شماره سریال چه کمکی می‌کند؟
- شمش، سکه یا طلای آب‌شده؟
- موقع خرید شمش به چه نکاتی توجه کنیم؟
- شمش طلا در آرکان گلد
- پرسش‌های متداول
- شمش طلا چند عیار است؟
- فرق شمش ریختگی و پرسی چیست؟
- آیا هر شمش طلا گواهی اصالت دارد؟
- کوچک‌ترین وزن شمش طلا چقدر است؟
- شمش طلا با طلای آب‌شده چه فرقی دارد؟
شمش طلا قطعهای از طلای ذوب‌شده و قالب‌گیری‌شده است که عیار و وزن مشخصی دارد و برای نگهداری یا معامله طلا ساخته می‌شود، نه برای زینت. اگر تا حالا فقط قیمت شمش را شنیده‌اید و نمی‌دانید فرق شمش ۲۴ عیار با طلای آب‌شده یا شمش ریختگی با پرسی چیست، این راهنما همین تفاوت‌ها را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهد.
در ادامه می‌خوانید شمش از نظر عیار، روش ساخت و وزن چه انواعی دارد، روی آن چه نوشته می‌شود، گواهی اصالت چه نقشی دارد و شمش چه فرقی با سکه و طلای آب‌شده دارد.
شمش طلا چیست؟
شمش طلا شکل استاندارد نگهداری و جابه‌جایی طلای خام است. ارزش آن بیشتر به مقدار طلای خالص داخلش بستگی دارد و هزینه ساخت و طراحی سهم کمی از قیمتش دارد. همین ویژگی شمش را از طلای زینتی جدا می‌کند.
تفاوت شمش با طلای زینتی
طلای زینتی برای استفاده ساخته می‌شود و در قیمتش اجرت ساخت، طراحی و سود فروشنده هم حساب می‌شود. شمش ظاهر ساده‌ای دارد و قیمتش به قیمت روز طلای خام نزدیک‌تر است.
به همین دلیل شمش معمولاً برای پس‌انداز یا معاملات عمده طلا انتخاب می‌شود. هنگام فروش هم معیار اصلی، وزن و عیار است و مدل و طرح اهمیتی ندارد.
روی شمش چه مشخصاتی نوشته می‌شود؟
شمش‌های معتبر مشخصات اصلی خود را روی بدنه یا بسته‌بندی دارند. برای نمونه، طبق راهنمای انجمن بازار شمش لندن (LBMA)، شمش‌های استاندارد این بازار باید این نشان‌ها را داشته باشند:
- شماره سریال: یک شماره یکتا برای ردیابی همان شمش
- مهر سازنده یا پالایشگاه: نشان کارخانه‌ای که شمش را تولید و عیارسنجی کرده است
- عیار: میزان خلوص طلا، مثلاً ۹۹۵ یا ۹۹۹٫۹ در هزار
- سال ساخت: سالی که شمش تولید شده است
شمش‌های کوچک‌تر معمولاً وزن را هم روی بدنه دارند و گاهی همراه گواهی جداگانه عرضه می‌شوند.
انواع شمش طلا از نظر عیار
عیار مهم‌ترین ویژگی هر شمش است، چون مشخص می‌کند چه مقدار از وزن آن طلای خالص است. عیار معمولاً به‌صورت «در هزار» نوشته می‌شود؛ مثلاً عیار ۷۵۰ یعنی ۷۵۰ قسمت از هر ۱۰۰۰ قسمت وزن، طلای خالص است.
شمش ۲۴ عیار (۹۹۵ و ۹۹۹٫۹)
شمش ۲۴ عیار تقریباً از طلای خالص ساخته می‌شود و رایج‌ترین شکل شمش در بازارهای جهانی است. کمترین عیار پذیرفته‌شده برای شمش‌های استاندارد بازار لندن ۹۹۵ در هزار است (LBMA).
بسیاری از شمش‌های سرمایه‌گذاری امروز با عیار ۹۹۹٫۹ تولید می‌شوند که در بازار به آن «چهار نُه» می‌گویند. برای شمش‌های یک‌کیلوگرمی هم استانداردی با حداقل عیار ۹۹۹٫۹ وجود دارد که LBMA و بورس طلای شانگهای آن را تأیید کرده‌اند (LBMA).
طلای آب‌شده و تفاوت آن با شمش استاندارد
طلای آب‌شده از ذوب طلا، معمولاً طلای مستعمل یا آلیاژی، به دست می‌آید و به شکل قطعه یا شمش ریخته می‌شود. عیار آن پایین‌تر از ۲۴ است؛ برای نمونه، طلای ۱۸ عیار معادل عیار ۷۵۰ است (LBMA).
فرق اصلی طلای آب‌شده با شمش ۲۴ عیار در خلوص است، نه در شکل. هر دو ممکن است ظاهر شمش داشته باشند، اما قیمت هر گرمشان یکی نیست. پس هنگام مقایسه قیمت، همیشه عیار را کنار وزن ببینید.
انواع شمش طلا از نظر روش ساخت
شمش‌ها به دو روش اصلی ساخته می‌شوند: ریختگی و پرسی (ضرب‌شده). روش ساخت روی ظاهر، دقت ابعاد، بسته‌بندی و هزینه تولید اثر می‌گذارد، اما لزوماً عیار را تغییر نمی‌دهد (Wikipedia).
شمش ریختگی
شمش ریختگی با ریختن طلای مذاب در قالب و سرد شدن آن ساخته می‌شود. سطح آن معمولاً کمی ناهموار است و لبه‌ها و شکل هر شمش اندکی با دیگری فرق دارد.
چون فرایند تولید ساده‌تری دارد، هزینه ساختش معمولاً کمتر از شمش پرسی است (Wikipedia). شمش‌های بزرگ، از جمله شمش‌های استاندارد بازار لندن، معمولاً به روش ریختگی تولید می‌شوند.
شمش پرسی (ضرب‌شده)
شمش پرسی از ورق طلایی ساخته می‌شود که با دقت برش خورده و با دستگاه پرس، نشان‌ها و نوشته‌هایش روی آن ضرب شده است. سطح آن صاف و یکدست است و ابعادش دقیق‌تر است.
این شمش‌ها معمولاً در وزن‌های کوچک عرضه می‌شوند و اغلب در بسته‌بندی محافظ یا پلمب‌شده قرار می‌گیرند (Wikipedia). مراحل تولید بیشتر باعث می‌شود هزینه ساخت هر گرمشان معمولاً بیشتر از شمش ریختگی هم‌وزن باشد.
| ویژگی | شمش ریختگی | شمش پرسی |
|---|---|---|
| روش ساخت | ریختن طلای مذاب در قالب | برش از ورق طلا و ضرب با پرس |
| ظاهر | سطح ناهموار، هر شمش کمی متفاوت | سطح صاف و یکدست |
| وزن‌های رایج | بیشتر وزن‌های بزرگ | بیشتر وزن‌های کوچک |
| بسته‌بندی | اغلب بدون پلمب | اغلب در بسته‌بندی محافظ |
| هزینه ساخت | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
انواع شمش طلا از نظر وزن
شمش طلا از وزن‌های یک‌گرمی تا شمش‌های بیش از ۱۰ کیلوگرمی ساخته می‌شود. وزن طلا در بازار جهانی معمولاً با «اونس تروا» بیان می‌شود که برابر ۳۱٫۱۰۳۴۷۶۸ گرم است (Wikipedia).
شمش‌های گرمی و کوچک
شمش‌های کوچک برای خریداران خرد ساخته می‌شوند. سازندگان بین‌المللی وزن‌هایی مانند ۱، ۲٫۵، ۵، ۱۰، ۲۰، ۵۰ و ۱۰۰ گرم و همچنین کسری از اونس را عرضه می‌کنند (Wikipedia).
این شمش‌ها اغلب به روش پرسی ساخته می‌شوند. مزیتشان این است که با بودجه کمتر می‌شود آن‌ها را خرید و هنگام فروش لازم نیست یک شمش بزرگ را یک‌جا فروخت.
شمش‌های کیلویی و شمش‌های بزرگ بین‌المللی
شمش یک‌کیلوگرمی (حدود ۳۲٫۱۵ اونس) و شمش ۱۰۰ اونسی (حدود ۳٫۱ کیلوگرم) در معاملات عمده رایج‌اند (Wikipedia).
شناخته‌شده‌ترین شمش بزرگ در بازار جهانی، شمش «گود دلیوری» لندن است. وزن اسمی آن حدود ۴۰۰ اونس (نزدیک ۱۲٫۵ کیلوگرم) است و طلای خالص آن باید بین ۳۵۰ و ۴۳۰ اونس، یعنی حدود ۱۰٫۹ تا ۱۳٫۴ کیلوگرم، باشد (LBMA). این شمش‌ها بیشتر در خزانه بانک‌های مرکزی و معاملات بین بانک‌ها و تجار عمده جابه‌جا می‌شوند.
| دسته وزنی | وزن‌های رایج | کاربرد معمول |
|---|---|---|
| کوچک | ۱ تا ۱۰۰ گرم | خرید خرد و پس‌انداز |
| کیلویی | ۱ کیلوگرم و ۱۰۰ اونس | معاملات عمده |
| استاندارد لندن | ۳۵۰ تا ۴۳۰ اونس | بانک‌های مرکزی و بازار عمده‌فروشی |
گواهی، بسته‌بندی و اصالت شمش
اعتبار یک شمش فقط به طلای داخل آن نیست؛ به این هم بستگی دارد که بشود سازنده، عیار و وزنش را بررسی کرد. رایج‌ترین روش‌ها برای این کار، شماره سریال ثبت‌شده و گواهی اصالت است (Wikipedia).
استانداردهای بین‌المللی مثل LBMA
انجمن بازار شمش لندن (LBMA) فهرستی از پالایشگاه‌های تأییدشده به نام «گود دلیوری» نگه می‌دارد. پالایشگاه‌ها برای ورود به این فهرست باید آزمون‌های فنی ریخته‌گری، پالایش و عیارسنجی را بگذرانند و بعد از آن هم به‌طور مستمر پایش می‌شوند (LBMA).
بورس‌های بزرگی مانند CME، بورس طلای شانگهای و مرکز کالای دبی هم از همین فهرست برای تعیین شمش‌های قابل‌قبول خود استفاده می‌کنند (LBMA). البته عنوان «گود دلیوری» فقط به شمش‌های حدود ۴۰۰ اونسی تعلق دارد؛ شمش‌های کوچک‌تر حتی اگر سازنده‌شان در این فهرست باشد، این عنوان را ندارند.
کارت شمش و شماره سریال چه کمکی می‌کند؟
کارت یا گواهی شمش مشخصات آن را ثبت می‌کند تا خریدار و فروشنده بعدی بتوانند آن را تطبیق دهند. در شمش‌های معتبر، شماره سریال روی بدنه با شماره روی گواهی یکی است (Wikipedia).
شمش‌های پرسی معمولاً در بسته‌بندی محافظ یا پلمب‌دار عرضه می‌شوند تا آسیب نبینند و دست‌کاری‌شان مشخص باشد. برخی سازندگان هم نشان‌های امنیتی مثل هولوگرام روی شمش اضافه می‌کنند (Wikipedia).
اگر بسته‌بندی شمش را باز کنید یا گواهی‌اش گم شود، ممکن است هنگام فروش نیاز به عیارسنجی دوباره داشته باشد. پس کارت و بسته‌بندی را مثل خود شمش نگه دارید.
شمش، سکه یا طلای آب‌شده؟
شمش، سکه و طلای آب‌شده هر سه شکل‌هایی از طلای غیرزینتی هستند، اما در عیار، وزن، نحوه قیمت‌گذاری و راه فروش با هم فرق دارند. انتخاب بین آن‌ها به بودجه، هدف شما و راهی که برای فروش در نظر دارید بستگی دارد؛ هیچ‌کدام برای همه بهترین نیست.
| ویژگی | شمش طلا | سکه طلا | طلای آب‌شده |
|---|---|---|---|
| عیار | معمولاً ۹۹۵ تا ۹۹۹٫۹ | ثابت و تعیین‌شده توسط ضرب‌کننده | پایین‌تر از ۲۴ و متغیر؛ با عیارسنجی مشخص می‌شود |
| وزن | از یک گرم تا چند کیلوگرم | چند قطع ثابت | دلخواه و غیراستاندارد |
| مبنای قیمت | وزن و عیار، نزدیک به قیمت طلای خام | قیمت طلای داخل سکه به‌علاوه عرضه و تقاضای خود سکه | وزن و عیار |
| مدرک اصالت | شماره سریال، کارت یا گواهی سازنده | طرح و مشخصات رسمی ضرب | گزارش عیارسنجی یا اعتبار فروشنده |
| خرید با بودجه کم | با شمش‌های گرمی ممکن است | با قطعهای کوچک ممکن است | معمولاً بله |
اگر برایتان مهم است که قیمت دارایی‌تان تا حد ممکن به قیمت خود طلا وابسته باشد، به عیار و مبنای قیمت در این جدول دقت کنید. اگر هم قصد دارید بعداً بفروشید، از قبل بپرسید چه کسی و با چه شرایطی آن را از شما می‌خرد.
موقع خرید شمش به چه نکاتی توجه کنیم؟
پیش از خرید شمش، پنج مورد را بررسی کنید تا بدانید دقیقاً چه چیزی می‌خرید و بعداً چطور می‌توانید آن را بفروشید.
- عیار: عیار دقیق را بپرسید و قیمت را بر اساس عیار مقایسه کنید، نه فقط وزن.
- مدرک اصالت: ببینید شمش شماره سریال، کارت یا گواهی دارد و مشخصات آن با خود شمش یکی است.
- اعتبار فروشنده: هویت حقوقی، نشانی و راه‌های تماس فروشنده را بررسی کنید.
- کارمزد و اجرت: بپرسید جدا از قیمت طلا، چه مبلغی برای ساخت، کارمزد خرید یا فروش و ارسال پرداخت می‌کنید.
- شرایط فروش دوباره: بدانید شمش را بعداً به چه کسی و با چه شرایطی می‌توانید بفروشید.
شمش طلا در آرکان گلد
آرکان گلد پلتفرم خرید و فروش طلای آب‌شده و شمش طلاست که با نام حقوقی «گنجینه طلای پروانه زر» فعالیت می‌کند. طبق شرایط اعلام‌شده در آبان ۱۴۰۵، طلای آب‌شده در آرکان گلد با عیار ۷۵۰ عرضه می‌شود و حداقل مبلغ خرید ۱۰٬۰۰۰ تومان است.
طلایی که می‌خرید می‌تواند به‌صورت موجودی طلا در حساب کاربری‌تان بماند یا به شکل شمش فیزیکی تحویل داده شود. موجودی طلا را از داخل پنل کاربری می‌فروشید و شمش‌های تحویل‌گرفته را هم می‌توانید دوباره به آرکان گلد بفروشید.
کارمزد خرید و فروش هرکدام ۱ درصد است و بر اساس حجم خرید شما به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود (آبان ۱۴۰۵). قیمت لحظه‌ای را در صفحه قیمت آرکان گلد ببینید.
قیمت امروز طلای آب‌شده را ببینید و اگر خواستید، با ثبت‌نام در آرکان گلد خرید را از ۱۰٬۰۰۰ تومان شروع کنید.
پرسش‌های متداول
شمش طلا چند عیار است؟
شمش‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی معمولاً ۲۴ عیارند و خلوص آن‌ها بین ۹۹۵ و ۹۹۹٫۹ در هزار است. طلای آب‌شده‌ای که به شکل شمش ریخته می‌شود عیار پایین‌تری دارد، مثلاً ۷۵۰ که معادل ۱۸ عیار است.
فرق شمش ریختگی و پرسی چیست؟
شمش ریختگی با ریختن طلای مذاب در قالب ساخته می‌شود و سطح ناهمواری دارد. شمش پرسی از ورق طلا بریده و با دستگاه پرس نشان‌گذاری می‌شود، سطحی صاف دارد و معمولاً هزینه ساخت هر گرمش بیشتر است.
آیا هر شمش طلا گواهی اصالت دارد؟
نه، همه شمش‌ها گواهی جداگانه ندارند. شمش‌های معتبر معمولاً شماره سریال و مهر سازنده دارند و برخی همراه کارت یا گواهی عرضه می‌شوند که شماره آن باید با شماره روی شمش یکی باشد.
کوچک‌ترین وزن شمش طلا چقدر است؟
سازندگان بین‌المللی شمش‌هایی از یک گرم و حتی کسری از اونس تولید می‌کنند. این شمش‌ها برای خریدهای کوچک مناسب‌اند.
شمش طلا با طلای آب‌شده چه فرقی دارد؟
فرق اصلی در عیار است. شمش استاندارد تقریباً از طلای خالص ساخته می‌شود، اما طلای آب‌شده از ذوب طلای آلیاژی به دست می‌آید و عیار پایین‌تری دارد، حتی اگر ظاهری شبیه شمش داشته باشد.
